YAMOG SA DISYEMBRE

 

Ni Beeboth “Sandugo” Duetes

Kamig na ang hangin. Tigmi ang kabugnaw sa panahon bisan wala pa matunod ang adlaw sa kasadpan. Ang huros sa huyuhoy nagsamkon sa tun-og sa kahaponon. Midagpas kini sa aping ni Nang Merla nga naglingkod sa silyang tuwangtuwang sa kayda. May gipaabot siya nga espesyal nga bisita. Nangagpas siya nga dili na madugay moabot kini.

Sa kusina  usab nga nangandam sa hikayonon sa panihapon si Inse Paterna nga kabanay ra usab ni Nang Merla. Dalaga kini nga ulay nga maoy gikauban niya pagpuyo sukad siya nabiyuda. Gituyo niya nga maglingkod sa pantawan aron maalinggatan ang gipaabot nga bisita. Bantaaw gikan sa iyang nahimutangan ang kalsada sa barangay. Tataw niyang makita ang mohunong nga habalhabal dili halayo sa iyang panimalay.

Hapon ang gisaad sa iyang anak nga si Cyril nga modangat gikan sa siyudad. Kuyog niini ang asawa nga si Helen ug ang unang liwat sa ilang panagluon. Gusto ni Cyril nga saulogon ang pasko uban sa iyang mga minahal sa kinabuhi ilabina sa pinangga nga inahan. Gikalipay kini ni Nang Merla nga gimingaw usab sa paghangop sa anak.

Sukad naminyo si Cyril tulo ka tuig ang nakalabay wala na kini makaduaw kang Nang Merla. Nahimulag na kini sa kiliran sa inahan. Wala na niya ikasalo ang anak sa pagkaon sa inato niyang tagana sa noche buena. Didto na kini manimuyo sa siyudad uban sa iyang asawa ug anak.

Gikahinaman ni Nang Merla ang pag-abot sa anak. Buot niyang magakos paghugot si Cyril ug mukugos ang una niyang apo. Gimahal ug gipangga pag-ayo niya si Cyril nga maoy bunga sa way kamatayon nga gugma nila ni Nang Merla ug bana nga si Cerilo. Mipanaw sa dayon ang amahan ni Cyril dihang tumatapos pa lang kini sa high school.

Mikidlap ang yamog nga nagkumpayot sa dahon sa rosas nga nasahid sa panan-aw ni Nang Merla. Hitandangan kini sa misilib nga kahayag sa sumasalop nga adlaw. Yamog sa Disyembre! Nakatuaw siya sa hilom. Mibatyag sa iyang mga ngabil ang pahiyom. May nahinumdoman siya. Namalikhaw sa iyang handurawan ang hanap nga anib sa iyang kagahapon – ang dili makalimtan nga yugto sa iyang kabatan-on.

Disyembre usab kadto. Kapid-an ka mga tuig na ang nakalabay nunot sa pagkaliring sa panahon. Sukad magkasinabtanay sila si Cerilo way puas ang ilang panagkuyog atol sa misa-de-gallo sa lungsod. Usa ka kaadlawon sa ilang paglusong nahidakin-as sila sa dalan sa pagpakasala. Ang yamog sa Disyembre nga mihamog sa katugnaw sa ilang mga lawas maoy nagtukmod kanila paghaling sa laing kainit nga nag-umido sa ilang galamhan.

Diha sila niadto nanglingkod sa lingkoranan gawas sa kapilya nga ilang maagian paglugsong sa sawang. Ang nangamig nilang mga ngabil inanayng nanginit sa nagdilaab nga panaghalok. Ug ang yamog natunaw sa naghingapin nga kainit nga misanap sa ilang mga kasingkasing.

“R-Ril…!” Kini lang ang nalitok ni Merla dihang kaniya ni Cerilo nga padayon nga mitungas sa pungkay sa gitaak nga himaya. Sama kaniya mihangos usab kini sa labihang kakutas.

May kasakit nga nabatyagan si Merla. Mao pay pagkagahas sa ganghaan sa iyang langit niadtong higayona. Hinuon, nagpasulabi gayod ang dili mahubit nga kalalim sa iyang gibati. Bisan sa nahitabo, mipadayon gihapon sila pagtambong sa misa-de-gallo. Atubangan sa altar gipug-os nila ang mga saad ug pasalig nga kamatayon lamang ang utlanan sa ilang duha ka gugma.

Gituman ni Cerilo ang tanang mga pasalig alang kang Merla. Malipayon ang mga misunod nga katuigan sa ilang panagluon isip magtiayon. Tam-is nga nagmahal kaniya si Cerilo. Bisan gani sa pagkahimugso na ni Cyril wala matibhangi ang pagbinatiay sa duruha. Nagpabilin kining wagas ug lunsay. Hinuon, misamot katam-is ang ilang panagluon hangtud nga miabot ang trahedya sa pagtaliwan niini human malakip sa pagkamatay dihang nalimbuwad ang gimaneho nga sakyanan sa gialagaran nga kompanya.

May luha na sa mga mata ni Nang Merla dihang napakgang ang iyang paghanduraw sa gilab-as nga kagahapon. May mihunong nga habalhabal sa kalsada atbang sa iyang panimalay. Hinay siyang mitindog gikan sa pag-irog sa silya. Mitindog ug miyahat habig sa dalan. Nakita niya ang sinati nga mga bayhon sa duha ka binuhat nga usa niini may gikugos nga bata nga hapit na magduha ka tuig ang panuigon.

Gisugat ni Nang Merla sa nataran ang miabot nga mga bisita. Hupong sa kahinangop nga migakos sa anak nga si Cyril. Dugay ang ilang hinangpanay una pa kini mohalog kang Helen ug gisakwat ang apo. Naputos sa mga halok ang aping sa bata. Giagda niya pagpasulod sa balay ang anak ug ang binalaye ninii nga si Helen.

“Nakahinumdom ka na sab kang Tatay Cerilo, Nay…” gikan kang Cyril dihang nakalingkod na kini sa hawanan sa balay. Nagpahiyom kini nga mipasigpat sa gikatupad nga asawa. “Hangtod karon buhi pa gihapon ang yamog sa Disyembre sa imong kinabuhi!”

“Anak, way kamatayon ug kinutoban ang paghandom ko sa imong amahan samtang buhi pa ako ning kalibotan!” Matinud-anong pamahayag ni Nang Merla ngadto sa pinanggang anak. “Magpabilin kini hangtod nga dili matunaw ang yamog matag Disyembre nga modangat sa akong kinabuhi!”

Natandog ang balatian sa anak sa nabati gikan sa inahan. Nakadayeg siya sa kabalaanon sa gugma sa iyang inahan ngadto sa namatay na niyang amahan. Mitindog si Cyril ug sa makausa pa hugot nga migakos sa inahan.

“Sama sa paghigugma kanimo ni anhing Tatay, Nay, mao usab ang among pagmahal ug paghigugma kanimo nga imong mga anak! Kamatuoran niini, Nay, sugod karon dili ka na mag-inusara sa pagsaulog sa Pasko ug paghandolm sa yamog sa Disyembre sa imong kinabuhi. Lakip na kami karon sa maong yugto aron mosamot kamabulokon ang lain pa nga anib nga modangat sa imong kinabuhi.”

Miagpas usab paggakos ang asawa ni Cyril nga si Helen sa mapinanggaon niya nga ugangan. Malipayon silang tulo nga nagginaksanay samtang nahitalunong pagsud-ong ang gikugos nga apo sa luhaang mga mata sa iyang lola. – KATAPOSAN

Comments

comments

About the Author

boholtribune.com
The Bohol Tribune is the leading newspaper in Bohol, Philippines, circulating in Tagbilaran City and in Bohol's 47 towns. Widely considered as the best newspaper in Bohol, The Bohol Tribune offers the most comprehensive coverage of news and features, presented in a world-class printing quality. For feedback/inquiries: 0920-630-1130 (smart) | 0927-6310-965 (globe) Landline: 038-501-0919 | E-mail: boholtribune@gmail.com

Be the first to comment on "YAMOG SA DISYEMBRE"

Leave a comment

Your email address will not be published.


*